Het hantavirus is de laatste tijd volop in het nieuws door een uitbraak op het cruiseschip de Hondius. Meerdere opvarenden raakten besmet en verschillende patiënten zijn opgenomen in Nederlandse ziekenhuizen. Daardoor vragen veel mensen zich af hoe gevaarlijk muizen in huis eigenlijk zijn en hoe groot het risico op besmetting in Nederland is.
Het is wel belangrijk om de situatie in perspectief te plaatsen. De kans op een besmetting met het hantavirus in Nederland is klein. Toch laat de situatie zien waarom het verstandig is om muizen en ratten serieus te nemen. Knaagdieren kunnen namelijk niet alleen schade veroorzaken in huis, maar brengen ook risico’s met zich mee op het gebied van hygiëne en gezondheid.
In dit artikel lees je hoe het hantavirus zich verspreidt, hoe groot het risico werkelijk is en wat je kunt doen om muizenoverlast te voorkomen.
Wat is het hantavirus?
Het hantavirus is een virus dat wordt verspreid door knaagdieren, zoals muizen en ratten. Mensen kunnen besmet raken door contact met urine, uitwerpselen of speeksel van besmette dieren.
In de meeste gevallen ontstaat een besmetting doordat opgedroogde uitwerpselen of stofdeeltjes worden ingeademd. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens het schoonmaken van een schuur, kruipruimte, opslagruimte of vakantiehuisje waar muizen of ratten aanwezig zijn geweest.
Volgens het RIVM komen verschillende varianten van het hantavirus ook in Europa voor. In Nederland gaat het meestal om mildere varianten van het virus.
Welke klachten veroorzaakt het hantavirus?
De eerste klachten van een hantavirusbesmetting lijken vaak op griep. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- koorts
- hoofdpijn
- spierpijn
- vermoeidheid
- misselijkheid
In sommige gevallen kunnen ernstige gezondheidsklachten ontstaan, zoals problemen met de nieren of longen. Dit komt gelukkig maar zelden voor.
Komt hantavirus in Nederland voor?
Ja, hantavirus komt ook in Nederland voor. Het gaat meestal om mildere Europese varianten van het virus. Volgens het RIVM zijn deze varianten niet van mens op mens overdraagbaar.
Bij de uitbraak op cruiseschip de Hondius gaat het vermoedelijk om de zeldzame Andesvirus. Deze variant komt vooral voor in Zuid-Amerika.
Het Andesvirus is één van de weinige hantavirussen waarbij in uitzonderlijke gevallen overdracht tussen mensen mogelijk lijkt. Dat gebeurt alleen bij zeer nauw en langdurig contact, bijvoorbeeld binnen gezinnen of op een cruiseschip.
- Puumalavirus (afkomstig van rosse woelmuizen)
- Seoulvirus (afkomstig van tamme ratten en bruine ratten)
- Tulavirus (afkomstig van veldmuizen)
Besmetting ontstaat meestal door contact met urine, uitwerpselen of speeksel van besmette knaagdieren. Vooral het inademen van stofdeeltjes in ruimtes waar muizen of ratten aanwezig zijn geweest kan een risico vormen.
Waarom vormen muizen en ratten in huis een risico?
Muizen en ratten in huis zorgen niet alleen voor overlast, maar kunnen ook risico’s opleveren voor de hygiëne en gezondheid. Veel mensen merken problemen pas op wanneer er verpakkingen zijn aangevreten of wanneer ze geluiden horen in de muur of het plafond. Ondertussen hebben knaagdieren vaak al op meerdere plekken sporen achter gelaten.
Muizen en ratten verspreiden onder andere:
- urine
- uitwerpselen
- nestmateriaal
- bacteriën en parasieten
Vooral in keukens, voorraadkasten, schuren, kruipruimtes en opslagruimtes kan dit voor problemen zorgen. Voedsel kan worden besmet en oppervlakken kunnen vervuild raken. Een ander probleem is dat muizen zich razendsnel voortplanten. Een kleine muizenoverlast kan daardoor binnen korte tijd uitgroeien tot een grote plaag. Juist daarom is het belangrijk om snel in actie te komen zodra je signalen van muizen of ratten ontdekt.
Hoe voorkom je problemen met muizen en ratten?
Muizen en ratten komen af op voedsel, warmte en schuilplaatsen. Door je woning schoon en goed afgesloten te houden verklein je de kans op overlast aanzienlijk.
Met deze maatregelen kun je veel problemen voorkomen:
- berg voedsel goed afgesloten op
- ruim kruimels en etensresten direct op
- dicht gaten en kieren in muren en vloeren
- controleer schuren, kruipruimtes en zolders regelmatig
- laat geen dierenvoer of afval slingeren
Zie je toch uitwerpselen, knaagsporen of hoor je geluiden in de muur? Kom dan snel in actie. Hoe eerder je muizen of ratten aanpakt, hoe kleiner de kans dat de overlast uitgroeit tot een grote plaag en mogelijke besmettingen.
Hoe maak je veilig schoon na een plaag?
Heb je toch signalen van muizen of ratten ontdekt, zoals uitwerpselen, nestmateriaal of een dode muis? Maak dit dan nooit droog schoon met een bezem of stofzuiger. Daardoor kunnen besmette stofdeeltjes juist in de lucht terechtkomen.
Het RIVM adviseert om de ruimte eerst goed te ventileren. Zet ramen en deuren minimaal 30 minuten open en verlaat de ruimte bij voorkeur tijdelijk tijdens het luchten.
Gebruik daarna rubberen of wegwerphandschoenen om direct contact met uitwerpselen en urine te voorkomen. Verwijder de vervuiling met keukenpapier of vochtige wegwerpdoekjes en gebruik warm water met allesreiniger of een desinfectiemiddel om de oppervlakken schoon te maken.
Maak uitwerpselen, nesten en dode knaagdieren altijd eerst nat voordat je ze verwijdert. Gooi gebruikte doeken direct weg in een afgesloten vuilniszak en was daarna goed in je handen. Ventileer de ruimte ook na het schoonmaken opnieuw goed.
